“Mulakan pertarungan!” laung maharaja ketika gladiator yang lengkap berperisai turun ke arena.
Mereka disaksikan orang ramai yang ghairah menunggu pertarungan bermula dan darah pertama tumpah.
Pertunjukan besar seperti ini pernah diadakan di Colosseum sebagai lambang kehebatan Empayar Rom.
Malaysia tidak mempunyai pertunjukan sebegitu. Namun, laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) mengenai Tabung Haji (TH) yang baru dinyahrahsia telah mencetuskan kemarahan sesetengah pihak, sehingga ada yang mendesak individu tertentu dikenakan tindakan.
Desakan itu boleh difahami demi menjaga tadbir urus dan integriti.
Istilah ‘sakau’ yang secara kasar merujuk penyelewengan atau penggelapan wang, turut digunakan dalam perbincangan mengenai isu ini.
Penggunaan istilah itu menjadikan tuduhan itu lebih serius. Ada pihak kemudian mencabar tuduhan berkenaan dengan bertanya: “Tunjukkan di mana berlakunya sakau?”
Seorang Ahli Parlimen muda, yang melalui tempoh sukar berdepan pelbagai pertuduhan jenayah sebelum mendapat keputusan memihak kepadanya melalui majoriti tipis 2-1 di Mahkamah Persekutuan, dengan tepat memberi tumpuan kepada soal akauntabiliti.
Malangnya, tanggungjawab kepada rakyat tidak sentiasa menjadi keutamaan sesetengah pemimpin politik. Kesetiaan kepada parti dan usaha menyelesaikan sengketa lama kadangkala lebih diutamakan.
Dalam berlaku adil, banyak usaha pemulihan telah dilaksanakan oleh TH sejak 2018. Rangka kerja tadbir urus yang lebih baik juga telah diperkenalkan untuk mengukuhkan institusi itu.
Namun, strategi mengeluarkan laporan itu selepas disimpan selama empat tahun, tepat sebelum pilihan raya negeri baru-baru ini, nampaknya tidak memberi sebarang kesan.
Jika benar ada agenda tersembunyi, seperti yang dinafikan sekeras-kerasnya, agenda itu jelas tidak berhasil berdasarkan keputusan pilihan raya berkenaan.
Kembali kepada laporan RCI.
Menurut laporan yang dinyahrahsia itu, empat laporan polis telah dibuat dan enam perkara dirujuk kepada Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM).
Ia melibatkan dakwaan seperti memberi gambaran palsu, menyembunyikan maklumat, rasuah, salah guna kuasa, pemalsuan dan manipulasi laporan pelaburan.
Bagaimanapun, laporan dan siasatan itu tidak membawa kepada sebarang pertuduhan oleh Jabatan Peguam Negara.
Perkara ini berlaku sebelum laporan RCI tersebut dinyahrahsia.
Mengapakah tiada pertuduhan dibuat?
Adakah kertas siasatan tidak cukup lengkap untuk membolehkan pertuduhan dikemukakan? Atau sebenarnya tiada kes yang cukup kukuh untuk dipertahankan di mahkamah?
Namun, perlu diingat siasatan dalaman telah dijalankan dalam TH. Tindakan yang dikatakan diambil termasuk penurunan pangkat dan amaran keras, walaupun maklumat itu tidak dapat disahkan.
Persoalannya, mengapa baru sekarang kita begitu marah selepas laporan tersebut dinyahrahsia?
Selepas laporan itu didedahkan kepada umum, polis dan SPRM seolah-olah mendapat suntikan semangat baharu untuk memulakan semula siasatan.
SPRM pula menubuhkan sebuah pasukan petugas khas, seolah-olah dalam filem Mission: Impossible, untuk menyiasat perkara itu.
Namun, langkah itu dibuat selepas semuanya berlaku dan terlalu banyak masa telah berlalu. Penubuhan pasukan baharu juga kelihatan tidak begitu perlu kerana rekod lama SPRM sepatutnya sudah mengandungi maklumat berkaitan.
Pokok persoalannya ialah Akta Tabung Haji 1995, yang memberi kuasa amat luas kepada menteri yang bertanggungjawab terhadap institusi itu.
Keadaan sama berlaku dalam TH dan, baru-baru ini, sebuah lagi institusi yang menjadi perhatian atas sebab yang tidak baik, iaitu HRD Corporation.
Kuasa itu termasuk melantik, merombak dan, jika perlu, menamatkan perkhidmatan ahli lembaga pengarah.
Secara tidak langsung, kuasa tersebut turut memberi kesan kepada barisan pengurusan kanan, termasuk ketua pegawai eksekutif, terutama jika mereka tidak menurut kehendak menteri.
Penyiasat mungkin menemui jalan buntu kerana akta berkenaan sendiri memberikan kuasa tersebut kepada menteri.
Oleh itu, membawa pertuduhan salah guna kuasa di bawah Seksyen 23 Akta SPRM bukanlah sesuatu yang mudah.
Membuktikan kesalahan itu di mahkamah lebih sukar. Itulah realitinya.
Sebagai contoh, RCI mendapati menteri menggunakan Seksyen 6(5) Akta Tabung Haji untuk menamatkan pelantikan pengerusi TH ketika itu, Md Nor Yusof, dan ketua pegawai eksekutifnya, Nik Hasyudeen Yusoff.
Pelantikan mereka ditamatkan beberapa bulan sebelum tempoh perkhidmatan berakhir tanpa sebarang alasan diberikan.
Secara kebetulan, Nik Hasyudeen dan saya antara kumpulan pertama yang dilantik sebagai ahli panel pemantauan bebas SPRM, iaitu panel semakan operasi.
Ketika itu, beliau ialah presiden Institut Akauntan Malaysia manakala saya presiden Institut Juruaudit Dalaman Malaysia.
Seorang lagi Ahli Parlimen menggesa pihak berkuasa menyiasat dakwaan penipuan kewangan, pemalsuan akaun, pembayaran hibah yang menyalahi undang-undang dan pecah amanah jenayah.
Namun, semua itu lebih mudah diperkatakan daripada dibuktikan.
Sebagai contoh, dalam isu penilaian aset, ada pihak yang mungkin mempertahankan tindakan mereka dengan alasan: “Penilaian itu tidak cukup jelas. Oleh itu, pada fikiran kami, apa yang dilakukan ketika itu adalah betul.”
Banyak lagi alasan seperti itu mungkin dikemukakan.
Pada akhirnya, seseorang tidak boleh didakwa semata-mata kerana menerima nasihat yang salah, tidak mempunyai maklumat mencukupi atau membuat keputusan yang bodoh.
Pendakwaan perlu membuktikan bahawa wujud niat jahat. Malangnya, itulah halangan terbesar.
Inilah akibatnya apabila undang-undang digubal dengan memberikan kuasa yang hampir tidak terbatas kepada menteri.
Menteri pula semestinya ahli politik. Di situlah terletaknya dilema.
Ada yang mungkin masih mengingati kes mahkamah berkaitan Zon Perdagangan Bebas Pelabuhan Klang (PKFZ) bertahun-tahun lalu, yang melibatkan seorang menteri dan dakwaan salah guna kuasa.
Kes itu akhirnya gagal di mahkamah dan tidak membawa kepada sebarang tindakan lanjut.
Akauntabiliti, tadbir urus, integriti dan kepercayaan memang baik untuk diperkatakan.
Namun, tanpa perubahan cara berfikir, kita akan terus terperangkap dalam masalah sama sambil menunggu satu lagi skandal baharu.
Sejarah sering berulang.
Mungkin dalam kes ini, ada unsur ‘pukau’ di sebalik ‘sakau’. Perkara itu juga patut disiasat!
Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT.
