PETALING JAYA: Kecerdasan buatan (AI) kini berkembang daripada sekadar alat meningkatkan produktiviti kepada satu keupayaan strategik sesebuah negara.
Persoalan utama kini ialah sama ada sesebuah negara hanya mahu menggunakan teknologi AI yang dibangunkan di luar, atau membina keupayaan sendiri untuk membangunkan, melaksanakan dan mengawal teknologi itu mengikut kepentingannya.
Pada pertengahan Jun lalu, persoalan itu bukan lagi sekadar teori. Satu arahan kawalan eksport Amerika Syarikat menyebabkan akses global kepada Claude Fable 5 milik Anthropic digantung secara tiba-tiba bagi semua warga asing, hanya beberapa hari selepas model itu dilancarkan.
Akses hanya dipulihkan beberapa minggu kemudian. Situasi itu menunjukkan akses kepada teknologi AI boleh ditarik balik sepantas ia diberikan.
Inilah asas kepada konsep AI berdaulat. Konsep itu sering disalah anggap sebagai penolakan terhadap teknologi asing.
Sebenarnya, AI berdaulat merujuk kepada keupayaan sesebuah negara mengawal komponen penting yang membolehkannya terus menggunakan teknologi AI sendiri tanpa bergantung kepada kelulusan pihak lain.
Tiada negara membangunkan setiap komponen teknologi itu sepenuhnya secara sendiri, termasuk Amerika Syarikat. Perkara yang lebih penting ialah komponen yang dimiliki dan dikawal sesebuah negara, berbanding komponen yang sekadar disewa daripada pihak lain.
Kerangka industri seperti konsep “kek lima lapis” Nvidia membahagikan ekosistem AI kepada lima bahagian, iaitu tenaga, pusat data, awan, model asas dan aplikasi.
Di Malaysia, YTL adalah antara kumpulan yang membangunkan aset secara terancang dalam kesemua lima lapisan itu.
“AI akan menjadi antara teknologi paling penting bagi generasi ini, sama seperti elektrik dan internet sebelum ini.
“Membangunkan AI berdaulat bukan sekadar menghasilkan sebuah model atau aplikasi. Ia membabitkan pembangunan keseluruhan rantaian keupayaan, daripada infrastruktur digital dan awan kepada model asas serta aplikasi sebenar.
“Keupayaan ini membolehkan Malaysia terus berinovasi, bersaing dan menentukan hala tuju masa depan AInya sendiri,” kata Pengarah Eksekutif YTL Power International Bhd, Yeoh Keong Hann.
Berikut ialah gambaran keseluruhan lima lapisan utama ekosistem AI.
Tenaga
Tenaga adalah lapisan paling asas. Proses melatih dan mengendalikan model AI memerlukan bekalan elektrik yang sangat besar dan berterusan.
Gangguan bekalan tenaga boleh menyebabkan proses latihan model tergendala selama beberapa hari.
Sekiranya sesebuah negara bergantung kepada sumber tenaga luar untuk memenuhi cita-cita AInya, kebergantungan itu sudah wujud sebelum cip atau model AI digunakan.
YTL Power mempunyai pengalaman lebih tiga dekad sebagai pengeluar tenaga bebas yang membekalkan elektrik kepada pelbagai industri utama. Kini, AI menjadi antara industri yang paling tinggi permintaan tenaganya.
Pusat data
Pusat data ialah kemudahan fizikal yang menukarkan tenaga kepada kuasa pengkomputeran yang boleh digunakan.
Lokasi pusat data menentukan undang-undang negara mana yang terpakai terhadap perkakasan di dalamnya, selain mempengaruhi seberapa pantas kapasiti boleh ditambah.
YTL membangunkan kapasiti itu menerusi kampus pusat datanya di Johor, yang meliputi kawasan kira-kira 1,600 ekar berhampiran Singapura.
Kampus berkenaan sedang diperluaskan bagi mencapai kapasiti 1,200MW dalam kawasan yang sama.
Skala itu membolehkan beban kerja AI yang berat, termasuk melatih model besar dan mengendalikannya untuk jutaan pengguna, dilaksanakan di dalam negara dan bukannya di luar negara.
Infrastruktur Awan
Awan ialah lapisan perisian yang menukarkan perkakasan di pusat data kepada kuasa pengkomputeran yang boleh disewa oleh syarikat dan penyelidik.
Mereka tidak perlu memiliki atau mengurus sendiri mesin yang digunakan.
Kebanyakan negara dan syarikat menyewa perkhidmatan ini daripada sebilangan kecil penyedia teknologi asing berskala besar kerana pembangunannya memerlukan modal tinggi serta kepakaran teknikal yang sukar dicapai.
YTL AI Cloud membantu merapatkan jurang itu di Malaysia.
Pada Mei lalu, YTL AI Cloud menjadi antara penyedia terawal di Asia yang memperoleh status Nvidia Exemplar Cloud.
Pengiktirafan itu hanya diberikan kepada penyedia yang memenuhi piawaian teknikal tertinggi Nvidia bagi beban kerja AI.
YTL AI Cloud adalah antara hanya 14 penyedia perkhidmatan awan di seluruh dunia yang mencapai piawaian tersebut.
Model AI
Model asas ialah sistem utama yang membekalkan kecerdasan kepada teknologi AI.
Ia mentafsir permintaan pengguna sebelum menghasilkan jawapan atau tindakan.
Sekiranya model itu dibangunkan dan dikawal oleh syarikat asing, tingkah laku dan batasannya akan ditentukan mengikut keutamaan syarikat berkenaan.
Kebiasaannya, model itu dibangunkan untuk pengguna global terlebih dahulu sebelum disesuaikan kepada keperluan pasaran tempatan.
ILMU, yang dibangunkan YTL AI Labs, dibina khusus untuk Malaysia dengan pemahaman mendalam terhadap bahasa, budaya dan konteks tempatan.
ILMU menyasarkan untuk menjadi model bertaraf dunia dengan kelebihan Malaysia.
Ia menduduki tempat pertama dalam penanda aras MalayMMLU, yang menguji pengetahuan akademik dan umum dalam puluhan bidang menggunakan Bahasa Melayu, mengatasi beberapa model global.
Ketua Pegawai Eksekutif YTL AI Labs, Foong Chee Mun, menjelaskan prinsip di sebalik pembangunan ILMU.
“Kami membangunkan ILMU berasaskan satu kepercayaan mudah, iaitu AI hanya dapat benar-benar berkhidmat kepada rakyat Malaysia sekiranya ia memahami kita, termasuk bahasa, keutamaan dan cara hidup kita.”
Aplikasi
Aplikasi ialah lapisan yang memberikan manfaat secara langsung kepada pengguna.
Pada peringkat ini, kecerdasan, skala dan keselamatan perlu digabungkan bagi menghasilkan perkhidmatan yang berkesan.
Keupayaan itu sudah mula dibangunkan di Malaysia, termasuk sistem ejen AI autonomi, bank pertama negara berteraskan AI dan syarikat telekomunikasi yang membawa teknologi AI secara langsung kepada jutaan pengguna.
Ejen AI ialah sistem yang dibangunkan berasaskan sesuatu model bagi membolehkan AI mengambil tindakan, bukan sekadar memberikan jawapan.
Ia boleh mengisi borang, memproses dokumen atau menyelesaikan transaksi tanpa perlu dipandu manusia pada setiap langkah.
YTL AI Labs sudah memasuki bidang ini menerusi ILMU Claw, yang dibangunkan berasaskan rangka kerja sumber terbuka OpenClaw.
Platform itu membolehkan pembangun dan syarikat membina serta mengendalikan ejen AI autonomi menggunakan infrastruktur di Malaysia.
Ryt Bank, bank digital pertama Malaysia berteraskan AI, menggunakan Ryt AI, iaitu sistem berbilang ejen yang dibangunkan berasaskan ILMU.
Sistem itu membolehkan pengguna memindahkan wang atau membayar bil hanya melalui arahan bertulis atau gambar bil yang diambil menggunakan telefon.
Dalam tempoh tahun pertamanya, bank itu mencatat lebih sejuta pengguna menerusi infrastruktur yang dibangunkan di dalam negara.
Yes pula bermula sebagai pengendali rangkaian 4G pertama di seluruh negara sebelum menawarkan rangkaian 5G.
Kini, ia beroperasi sebagai syarikat telekomunikasi berteraskan AI dengan memberikan akses percuma kepada ILMUchat Pro untuk setiap pelanggan.
Langkah itu membawa ILMUchat kepada lebih tiga juta pengguna.
Yes turut mempunyai pembantu AI sendiri, Sofea, yang dibina terus dalam aplikasi MyYes.
Ia membolehkan pelanggan memeriksa penggunaan perkhidmatan dan membayar bil dengan lebih mudah.
Kepimpinan AI Malaysia
Ketika negara-negara dunia bersaing untuk menjadi peneraju AI, tumpuan kini berubah daripada sekadar menggunakan teknologi itu kepada membina keupayaan di sebaliknya.
Negara yang berjaya dalam bidang AI bukan hanya negara yang paling banyak menggunakan teknologi berkenaan.
Sebaliknya, negara yang akan mendahului ialah negara yang mampu membangunkan sendiri infrastruktur, bakat dan keupayaan teknologi untuk terus melakukan inovasi.
Malaysia sudah mempunyai asas tersebut.
Malaysia adalah antara beberapa negara yang memiliki keupayaan dalam kesemua lima lapisan utama, iaitu tenaga, pusat data, awan, model dan aplikasi, yang dibangunkan oleh rakyat Malaysia untuk memenuhi keperluan negara.
Keupayaan itulah yang memberikan Malaysia kedudukan untuk menerajui pembangunan AI di Asean dan di peringkat lebih luas.
Peluang yang ada sekarang perlu dimanfaatkan oleh semua rakyat Malaysia.
Kerjasama antara industri, institusi akademik dan kerajaan perlu diperkukuh supaya Malaysia dapat muncul sebagai sebuah negara AI yang berupaya menerajui masa depan.
